Dedektiflik Yasası

DEDEKTİF YASASI

1. “DEDEKTİF YASASI” KAPSAMINDA KİŞİSEL VERİLERİN KAYDEDİLMESİ VE HUKUKA UYGUNLUK

“Dedektif yasası” ile ilgili yasanın verdiği yetkiye dayanılarak, kişisel verilerin kaydedilmesi diğer hukuka uygunluk sebebidir. “Özel dedektif yasası” kapsamında bu durum maddenin gerekçesinde de açıkça belirtilmiştir. “Dedektiflik yasası” nın uygulanması sırasında Ceza Muhakemesi Kanunu’nun dedektiflerle ilgili yetkilere kısıtlama getirilmesinin hükmü nedeniyle, çalışma yapılacak alanda kişisel verilerin yer alması da mümkün olmayabilir. “Dedektif büroları yasası” çerçevesinde, bu durumda yasadan kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olduğu için TCK’nın belirlediği bir maddesinde suç oluşturmayacaktır. “Özel dedektiflik yasası” nın uygulayıcıları olan “dedektif büroları” , bu hukuki boşluğu iyi bilmektedir. “Dedektif şirketleri” ve “dedektif firmaları” da aynı yasal çerçevede hareket eder. “Dedektiflik firmaları” ve “dedektiflik şirketleri” bu düzenlemelere harfiyen uymak zorundadır. “Özel dedektif” hizmeti veren tüm kurumlar için “dedektif yasası” bağlayıcıdır.

SORU: Dedektif yasası kişisel verilerin kaydedilmesine nasıl bir hukuki dayanak sağlar?

CEVAP: “Dedektif yasası” nın verdiği yetkiye dayanarak kişisel verilerin kaydedilmesi, TCK karşısında hukuka uygunluk sebebi olarak kabul edilmektedir.

SORU: Ceza Muhakemesi Kanunu’nun kısıtlamaları dedektif çalışmalarını nasıl etkiler?

CEVAP: “Özel dedektif yasası” kapsamında, CMK’nın kısıtlamaları nedeniyle bazı alanlarda kişisel verilere ulaşılamayabilir, ancak bu durum yasadan kaynaklanan yetki kullanımı olduğu için suç oluşturmaz.

SORU: Hangi durumlarda kişisel veri kaydı suç oluşturmaz?

CEVAP: “Dedektiflik yasası” na göre, yasadan kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olduğunda kişisel veri kaydı suç oluşturmaz.

➤ “Dedektif büroları yasası” uygulayıcıları için bağlayıcı temel metindir.
➤ “Özel dedektiflik yasası” kişisel veri işleme konusunda sınırlı yetki verir.
➤ “Dedektif büroları” bu yetkiyi kullanırken anayasal sınırları gözetir.
➤ “Dedektif şirketleri” yasal düzenlemelere eksiksiz uymak zorundadır.
➤ “Dedektif firmaları” hukuka aykırılık durumunda doğrudan cezai sorumluluk taşır.
➤ “Dedektiflik firmaları” çalışmalarını yasa çerçevesinde şeffaf şekilde yürütür.
➤ “Dedektiflik şirketleri” kişisel veri koruma mevzuatını birincil kaynak kabul eder.
➤ “Özel dedektif” hizmeti sunanlar bu kurallarla hukuken bağlıdır.

2. “DEDEKTİF YASASI” VE MİT İLE DİĞER KURUMLAR ARASINDAKİ YETKİ FARKLARI

“Dedektif yasası” nın uygulanması açısından sorun çıkaracak ve uygulamaları tartışma yaratacak bir başka durum da Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu çerçevesinde faaliyetlerini yürüten MİT’in bu yasanın 4. maddesine göre ifa ettiği görevleri esnasında kişisel verileri kaydetmesinin bir hukuka uygunluk oluşturup oluşturmayacağıdır. “Özel dedektif yasası” ile ilgili bu işlemler, MİT teşkilatının sayılan görevleri arasında sayılabilecek nitelikte görülmektedir. “Dedektiflik yasası” kapsamında, devlet adına istihbarat toplamak ve bunu değerlendirmekle görevli bir kurum olan MİT, söz konusu maddenin belirtilen görevleri çerçevesinde ve bu görevleri yerine getirmek amacıyla “dedektif yasası” ile ilgili düzenlemeler getirilmiştir. “Dedektif büroları yasası” ise MİT’in yetki alanına girmemektedir. “Özel dedektiflik yasası” nın muhatabı özel sektördür. “Dedektif büroları” bu nedenle MİT ile aynı yetkilere sahip değildir. “Dedektif şirketleri” ve “dedektif firmaları” istihbarat teşkilatının yetkilerini kullanamaz.

SORU: MİT’in kişisel verileri kaydetmesi dedektif yasası karşısında nasıl değerlendirilir?

CEVAP: “Dedektif yasası” çerçevesinde MİT’in kendi yasasına dayanarak kişisel veri kaydetmesi, devlet adına istihbarat toplama görevi kapsamında hukuka uygun kabul edilir.

SORU: MİT ile özel dedektifler arasındaki temel fark nedir?

CEVAP: “Özel dedektif yasası” özel sektör için geçerlidir; MİT ise devlet istihbarat teşkilatı olarak farklı bir yasaya tabidir ve “dedektif büroları” MİT’in yetkilerine sahip değildir.

SORU: Dedektif yasası MİT için de bağlayıcı mıdır?

CEVAP: “Dedektiflik yasası” MİT için doğrudan bağlayıcı değildir; MİT kendi kuruluş kanununa göre hareket eder.

➤ “Dedektif büroları yasası” MİT’i kapsam dışı bırakan özel hükümler içerir.
➤ “Özel dedektiflik yasası” sadece özel sektör faaliyetlerini düzenler.
➤ “Dedektif büroları” devlet istihbarat yetkisini kullanamaz.
➤ “Dedektif şirketleri” MİT ile aynı kefeye konulamaz.
➤ “Dedektif firmaları” kendi yasal sınırları içinde çalışmak zorundadır.
➤ “Dedektiflik firmaları” istihbarat teşkilatı olmadığını beyan eder.
➤ “Dedektiflik şirketleri” bu ayrımı müşterilerine net şekilde anlatır.
➤ “Özel dedektif” devlet adına istihbarat toplama yetkisine sahip değildir.

3. “DEDEKTİF YASASI” NIN GETİRDİĞİ YENİ DÜZENLEMELER VE YAPTIRIMLAR

“Dedektif yasası” ile “dedektiflik” vazife ve kanunun ek 7. maddesine ve 23 sayılı kararına eklemeler yapılmıştır. “Özel dedektif yasası” kapsamında Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanununun 6. maddesinin 1. fıkrası değiştirilerek maddeye bazı fıkralar eklenmiştir. “Dedektiflik yasası” sayesinde bir soruşturma başlamadan da iletişimin denetlenmesi ve söz konusu kişisel verilerin kaydedilmesi olanağı sağlanmıştır. Ancak “özel dedektiflik” tarafından kişisel verilerin belirtilen yöntemler izlenmeksizin gerçekleştirilmesi hem elde edilen delilleri hukuka aykırı hale getirecek hem de bunu yapanlar açısından yapılan işlemin niteliğine göre ceza kanunu maddelerinin uygulanması söz konusu olacaktır. “Dedektif büroları yasası” nın bu düzenlemeleri, “dedektif büroları” için bağlayıcıdır. “Dedektif şirketleri” ve “dedektif firmaları” bu kurallara uymadığı takdirde ağır yaptırımlarla karşılaşır. “Dedektiflik firmaları” ve “dedektiflik şirketleri” yasal yöntemleri izlemek zorundadır. “Özel dedektif” yetkisini aştığında cezai sorumluluk doğar.

SORU: Dedektif yasası ile hangi eklemeler yapılmıştır?

CEVAP: “Dedektif yasası” ile kanunun ek 7. maddesine ve 23 sayılı kararına eklemeler yapılmış, MİT kanununun 6. maddesinin 1. fıkrası değiştirilmiştir.

SORU: Soruşturma başlamadan iletişimin denetlenmesi mümkün müdür?

CEVAP: “Özel dedektif yasası” kapsamında yapılan düzenlemelerle, bir soruşturma başlamadan da iletişimin denetlenmesi ve kişisel verilerin kaydedilmesi olanağı sağlanmıştır.

SORU: Yasal yöntemler izlenmeden yapılan dedektiflik çalışmalarının sonucu nedir?

CEVAP: “Dedektiflik yasası” na göre, belirtilen yöntemler izlenmeksizin yapılan çalışmalar hem delilleri hukuka aykırı hale getirir hem de ceza kanunu maddelerinin uygulanmasına yol açar.

➤ “Dedektif büroları yasası” yasal yöntemleri izlemeyi zorunlu kılar.
➤ “Özel dedektiflik yasası” yetki aşımını açıkça cezalandırır.
➤ “Dedektif büroları” kurallara uymadığında ağır yaptırımlarla karşılaşır.
➤ “Dedektif şirketleri” hukuki prosedürleri eksiksiz takip etmek zorundadır.
➤ “Dedektif firmaları” doğrudan ve dolaylı tüm cezai sorumluluğu taşır.
➤ “Dedektiflik firmaları” yasal düzenlemeleri çalışanlarına detaylı şekilde öğretir.
➤ “Dedektiflik şirketleri” denetim mekanizmalarına tamamen açıktır.
➤ “Özel dedektif” yasaların belirlediği sınırlar içinde kalmak zorundadır.