Dedektiflik Yasası

dedektif yasası

DEDEKTİF YASASI

Dedektif yasası ile ilgili yasasın verdiği yetkiye dayanılarak, kişisel verilerin kaydedilmesi diğer hukuka uygunluk sebebidir. Bu durum maddenin gerekçesinde de belirtilmiştir.

Bu bağlamda Ceza Muhakemesi Kanunu’nun dedektiflerle ilgili yetkilere kısıtlama getirilmesinin hükmü nedeniyle, çalışma yapılacak alanda kişisel verilerin yer alması da mümkün olmayabilir. Ancak bu durumda yasadan kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olduğu için TCK’nın belirlediği bir maddesinde suç oluşturmayacaktır.

Bu maddenin uygulanması açısından sorun çıkaracak ve uygulamaları tartışma yaratacak bir başka dedektif durumu da Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu çerçevesinde faaliyetlerini yürüten MİT’in bu yasanın 4. maddesine göre ifa ettiği görevleri esnasında kişisel verileri kaydetmesinin bir hukuka uygunluk oluşturup oluşturmayacağıdır. Dedektif yasası ile ilgili bu işlemler, MİT teşkilatının sayılan görevleri arasında sayılabilecek nitelikte görülmektedir; ancak devlet adına istihbarat toplamak ve bunu değerlendirmekle görevli bir kurum olan MİT söz konusu maddenin belirtilen görevleri çerçevesinde ve bu görevleri yerine getirmek amacıyla dedektif yasası ile ilgili düzenlemeler getirilmiştir.

Kişisel veriler

Kişisel verileri kaydetmesi tartışmasız olarak TCK’nın bir maddesinde düzenlenen kişisel verilerin kaydedilmesi suçu açısından bir hukuka uygunluk sebebi oluşturacak ve MİT mensuplarının buna ilişkin çalışmaları nedeniyle gerçekleştirdikleri dedektif yasası suç olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak dedektiflik hizmetleri bunların kişinin dokunulması yasak olan yaşamın gizli alanına ilişkin olması ya da gizli alana dahil olmasa dahi toplanan bilgilerin bir dönem ülkemize sıklıkla görüldüğü gibi basında yayınlanmak üzere verilmesi hukuka uygun olmayacak ve suç gerçekleşmiş olacaktır.

Dedektif bürolarının araştırmalarına göre; ilke olarak bu durum Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı açısından geçerli değildir. Çünkü MİT tarafından toplanan bilgiler kendi yasasında belirtilen devlet yetkililerine sunulmakta ve devletin politikalarına yön vermek amacıyla kullanılmaktadır. Oysa dedektiflerin topladığı istihbarat bilgileri operasyon amaçlarıyla ve şüpheli kişiler hakkında soruşturma yürütülmesi ve ilerideki davada delil olarak kullanılmak amacıyla toplanmaktadır. Kişisel veriler bu kurumların düzenlemelere uyulmaksızın, dedektif yasası hakim kararı olmaksızın, kişisel veri niteliğindeki bilgileri kaydetmesi mümkün olmayıp, bunun yapılması ilgilileri açısından suç oluşturacak ve veriler hukuka aykırı delil oldukları için delil yasağı kapsamında değerlendirilip soruşturma ve kovuşturmada kullanılmayacaktır.

İstihbarat ve dedektif

Öte yandan sadece dedektif ve kolluk güçlerinde ‘‘istihbarat faaliyetlerini bulunur’’ hükmü esas alınarak, istihbarat niteliğinde iletişimin denetlenmesi yapılmakta ve kişisel veriler kaydedilmekteydi. Ancak dedektif hizmetleri buna rağmen söz konusu kurumların tamamını istihbarat yapmak amaçlı dinleme yapmakta ve kişisel veri niteliğindeki bu bilgileri kaydetmekteydi.

Dedektif yasası ile dedektiflik vazife ve kanunun ek 7. maddesine ve 23 sayılı kararına eklemeler yapılmıştır. Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanununun 6. maddesinin 1. fıkrası değiştirilerek maddeye bazı fıkralar eklenmiştir. Böylelikle bir soruşturma başlamadan da iletişimin denetlenmesi ve söz konusu kişisel verilerin kaydedilmesi olanağı sağlanmıştır. Ancak özel dedektiflik tarafından kişisel verilerin belirtilen yöntemler izlenmeksizin gerçekleştirilmesi hem elde edilen delilleri hukuka aykırı hale getirecek hem de bunu yapanlar açısından yapılan işlemin niteliğine göre ceza kanunu maddelerinin uygulanması söz konusu olacaktır